Herleef de Sporen van Vroeger op de St. Jacobusweg
Het triomfantelijke gevoel van persoonlijke vervulling en fysieke opoffering op El Camino de Santiago
/usefulinfo/airportsDe Kathedraal van Santiago de Compostela is een van de heiligste plaatsen in het Christendom en een van de belangrijkste attracties in Galicië. Het wordt verondersteld de begraafplaats te zijn van Sint Jacob de Meerdere, een van de Twaalf Apostelen van Jezus Christus. Het is ook de eindbestemming van een van de oudste pelgrimsroutes ter wereld – De Weg van Sint Jacob – die al meer dan 1.000 jaar bestaat. De vroegste geregistreerde bezoeken aan het heiligdom van de heilige vonden plaats in de 8ste eeuw, en tegen de 12de eeuw was de pelgrimage volledig gevestigd, wat toegewijde katholieken uit heel Europa aantrok.
De verspreiding van de builenpest en de religieuze en politieke onrust die Europa in de 16de eeuw teisterde, leidde tot een daling van het aantal pelgrims, en begin jaren tachtig kwamen er elk jaar nog maar een handvol naar Santiago de Compostela. In recente tijden heeft de route echter een heropleving in populariteit gezien, wat ongetwijfeld deels te danken is aan de Raad van Europa die het in 1987 als de eerste ‘Europese Culturele Route’ heeft aangemerkt en aan UNESCO die de kathedraal en het omliggende gebied in 1985 tot Werelderfgoed heeft verklaard.


Net als bij elke pelgrimage is er geen exacte of ‘juiste’ route; traditioneel zouden deelnemers simpelweg van hun voordeur naar hun bestemming te voet reizen, vermoedelijk de snelste route mogelijk. Als gevolg hiervan zijn er veel belangrijke algemene routes die door de eeuwen heen zijn bewandeld, zoals De Franse Weg, de Engelse Weg en de Portugese Weg, om er maar een paar te noemen.
Veruit het populairste bij moderne wandelaars is de Franse Weg, die begint in de Franse gemeente Saint-Jean-Pied-de-Port, zich een weg baant door de verbluffend mooie Pyreneeën naar Spanje, en daarna 780 kilometer door het noorden van het land slingert, met belangrijke steden zoals Pamplona, Burgos en León. (Als je dit te voet doet, kun je verwachten ongeveer een maand op het pad te zijn.) In overeenstemming met de oude traditie, gaan sommige mensen bij aankomst verder de stad uit voor de laatste zware tocht naar de kust, waar ze een sint-jacobsschelp kunnen vinden op de stranden van Padrón. Dit is een zeer symbolisch object en fungeert als een metafoor voor de pelgrimage; de groeven in de schelp komen op een centraal punt samen, wat de verschillende routes van de reis vertegenwoordigt, die uiteindelijk als één samenkomen. Behalve zijn symbolische waarde, fungeerde de schelp in de oude tijden zowel als een praktisch object (om voedsel in te houden en water te verzamelen) als bewijs van de reis – een souvenir als het ware.
Een andere populaire en beslist minder inspannende route is de Portugese Weg, die begint in Porto in het noordwesten van Portugal en verder noordwaarts gaat voor 227 kilometer, waarbij de Lima en Minho rivieren worden gekruist voordat ze Spanje binnenkomt, verder gaat door Padrón (vergeet je sint-jacobsschelp niet!) en door naar Santiago de Compostela.
Maar natuurlijk, in deze moderne tijden kunnen mensen zich veel kieskeuriger opstellen met hun route dan hun voorgangers, tot het punt van rechtstreeks vliegen naar Santiago de Compostela Airport en een taxi naar de stad nemen. Het behoeft geen betoog dat dit enigszins de triomfantelijke gevoelens van persoonlijke vervulling en fysieke opoffering ondermijnt die pelgrimages zo speciaal maken, maar aan de andere kant is het veel minder gedoe (afhankelijk natuurlijk van welke luchtvaartmaatschappij je kiest).


Aangezien je er op een of andere manier bent gekomen, wat ligt er voor je in het verschiet?
Een van de meest fascinerende plaatsen ter wereld, om het bot te zeggen. Maar voor degenen die meer informatie nodig hebben, lees gerust verder…
Als een goede wijn lijkt deze opmerkelijke stad alleen maar beter te worden met de jaren. Het kwam met verbazingwekkende snelheid op gang na de ‘ontdekking’ van het graf van Sint Jacob door een religieuze heremiet in 813, die naar verluidt naar de plek werd geleid door een heldere ster. De geldigheid van deze vondst is sindsdien – wat niet verwonderlijk is – met aanzienlijke energie betwist door vooraanstaande historici, maar in die tijd werd het als een wonder beschouwd. Een kerk (nu de kathedraal) werd boven de heilige resten opgericht door koning Alfons II, en de pelgrims begonnen in grote getale te verschijnen en binnen enkele jaren was het een soort mekka geworden voor mensen van het Christelijke geloof; mensen die in die tijden beter kunnen worden beschreven als ‘iedereen in Europa’.
Het is nu een van de best bewaarde historische steden van Europa, en zelfs vandaag de dag is het kloppende hart van Santiago de Compostela de Oude Stad, een doolhof van met kinderkopjes geplaveide straten die rond de grote kathedraal zijn gewikkeld. Atmosferische taverna's en tapasbars zijn in overvloed aanwezig, en schattige kleine winkels dotten de arcade-stoepranden, die alles verkopen van antiek tot wandelschoenen (hoewel je daar misschien niet veel gebruik van zult hebben tegen de tijd dat je er aankomt).
De kathedraal zelf is het hoogtepunt; een torenhoog gebouw van schreeuwerige spires en okerkleurige beelden, en zo ingewikkelde snijlijnen rond de gevels dat je een vergrootglas nodig zou hebben om ze volledig te begrijpen. Arguably het meest verbluffende onderdeel van de buitenkant is de westelijke gevel (hoofdbeeld), die wordt gedomineerd door twee opvallende middeleeuwse torens – gebouwd in Barokstijl – aan weerszijden van de ingang. Iets verderop is de Portico de la Gloria (Poort van Glorie), die is versierd met buitengewone stenen beelden, uitgevoerd door de legendarische romaanse architect Maestro Mateo in de 12de eeuw. Binnen de deur staat een standbeeld van Sint Jacob op een marmeren pilaar, dat zijn pelgrims verwelkomt. Het is gebruikelijk voor hen om hun rechterhand op de pilaar te leggen als dank voor een veilige aankomst; deze oude praktijk heeft feitelijk geleid tot een zichtbare handafdruk die door de eeuwen heen in het marmer is gedragen. Aan de voet van de pilaar staat een sculptuur van Maestro Mateo en, wat interessant is, pelgrims slaan daar hun hoofd tegenaan in de overtuiging dat hij een deel van zijn oneindige wijsheid zal overdragen. Geen gegiechel achterin alsjeblieft.
Het romaanse interieur is simpelweg magnifiek en gaat verder dan woorden. In kruistekenstijl (stel je de vorm van een kruis voor), is het schip bijna 100 meter lang en zijn de gewelfde plafonds 22 meter hoog, die op hun kruispunt samenkomen in de vorm van een grote koepel. Wanneer de dag van Sint Jacob op een zondag valt, wordt er een enorme, massieve gouden wierookvat (een vat waarin wierook wordt verbrand) aan de koepel opgehangen aan een lange touw en heen en weer gezwaaid, waardoor wolken van wierook door de kathedraal banen. Helaas zal dit nu niet weer gebeuren tot 2021 (de laatste keer was in 2010 - zie video hieronder) maar aan de positieve kant, het geeft je genoeg tijd om fit te worden.
Onder het hoofdaltaar, in de schaduw van de crypte, rust Sint Jacob.
Je hoeft tot geen enkele religie te behoren om de Sint Jacobusweg te ervaren – inderdaad, de journalist en kunstcriticus, en fervent atheïst, Brian Sewell, reisde in 2003 met de auto over de Franse route voor zijn Naakt Pelgrim televisie serie – en als je simpelweg niet de tijd of energie hebt om de pelgrimage echt te maken, kan een bezoek aan de eindbestemming een aangrijpende ervaring zijn, ongeacht de moeite die het heeft gekost om er te komen.

